عربستان سعودی طی سال‌های اخیر با خرید سهام پالایشگاه‌ها در کشورهای مختلف، در واقع پا در بازار مقصد گذاشته و با صادرات نفت خام به پالایشگاه‌هایی که در آن سهام دارد، نه تنها خام‌فروشی را دور زده و ارزش افزوده برای خود ایجاد کـــرده هست بلکه در تقویت روابط هستراتژیک خود در سراسر دنیا نیز سرمایه‌گذاری کـــرده هست. اما عربستان سعودی در زمینه «خرید سهام پالایشگاه‌های خارجی و پا نهادن در راه جدید بازاریابی نفت خام» در حالی در میان کشورهای ناحیه گوی سبقت را از رقبا ربوده هست که سال‌ها پیش از عربستان سعودی، ایران نخستین کشور خاورمیانه بود که با خرید ۵۰ درصدی سهام پالایشگاهی در کره جنوبی، سرمایه‌گذاری در بازارهای خارجی را آغاز کـــرده بود. ایران در حالی در سال‌های بعد از این راه دور افتاد و حتی سهام پالایشگاهی خود در کره جنوبی را نیز فروخت که حالا زیادی از کارشناسان، ورود به بازار کشورهای مقصد برای بیمه کـــردن روند صادرات را به مسوولان نفتی پیشنهاد می‌دهند. در واقع اگرچه در حال حاضر ایران با کشوری مانند عربستان سعودی از نظر درصد مصرف پالایشگاهی و صادرات نفت خام در یک جایگاه قرار دارند، اما چنانچه صنعت نفت کشور وارد راه مدرن بازاریابی نشود، با تکمیل ظرفیت پالایشگاهی داخلی، راهی جز افزایش خام‌فروشی به‌ویژه پس از رانجام گرفت ظرفیت تولید نفت در سال‌های فردا باقی نمی‌ماند. ایران در حال حاضر طرح‌های پالایشی بزرگی در داخل کشور در دست احداث دارد اما خوراک آنها از میعانات گازی هست و با نفت خام ارتباطی پیدا نمی‌کند. در این میان، کمبود منابع نقدینگی در حالی چالشی بزرگ بر سر راه بازاریابی مدرن برای فروش نفت‌خام به شمار می‌رود که سال گذشته بیژن خانومگنه، وزیر نفت ایران از خرید سهام پالایشگاه‌های آفریقای جنوبی هستقبال، اما پیگیری آن را به بخش خصوصی واگذار کـــرده بود. در این میان، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، در گفت‌وگویی با «دنیای اقتصاد» ، ورود شرکت‌های بین‌المللی به پروژه‌های نفتی کشور بر اساس مدل جدید قراردادهای جدید نفتی را نوعی تنوع‌بخشی و رسوخ به بازار دنبال عنوان کـــرده بود. علی کاردر در این زمینه نقل کرد بود که «از آنجایی که شرکت‌های بزرگ نفتی عموما صاحبان پالایشگاه‌ها در سراسر دنیا نیز هستند، ورود آنها به پروژه‌های نفتی ایران به این معنی هست که آنها سهم خود از برداشت میدان (به‌عنوان دستمزد) را به پالایشگاه‌های خود برده و به این ترتیب ما به جای فروش آن میزان از نفت به سایر خریداران، مستقیم به پالایشگاه‌های آنان ورود پیدا می‌کنیم.» به این ترتیب به نظر می‌رسد اگرچه ورود به پالایشگاه‌های شرکت‌های بزرگ نفتی از طریق همکاری با آنها راه حلی منطقی باانجام گرفت، اما درهر حال ایران برای حفظ سهم خود در بازارهای جهانی و کسب امتیاز در شیوه‌های جدید بازاریابی، باید هرچه سریع‌تر پلن‌هایی را در نظر گرفته و اجرایی کند.

چشم عربستان به هند

زمستان سال گذشته بود که عربستان سعودی در پی تور یک ماهه پادشاه این کشور به شرق آسیا، قراردادهای حیاتیی با پالایشگاه‌های این ناحیه امضا کـــرد. حال با گذشت تعداد ماه از آن زمان، هفته گذشته (۱۴ ژوئن) زمانی بود که بزرگ‌ترین صادرکننده نفت دنیا وارد هند انجام گرفت تا برای احداث یک مجتمع پالایشی عظیم، با شرکت ملی نفت هند وارد یک سرمایه‌گذاری مشترک شود. درمندرا پرادهان، وزیر نفت هند مذاکرات با عربستان سعودی را «منحصر‌به‌فرد» توصیف کـــرد و به رویدادنگاران گفت «عربستان سعودی» به دنبال خرید سهام در این پروژه هست. پلن عربستان برای ورود به بازار نفت هند به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان طلای سیاه در حالی هست که هند یکی از بزرگ‌ترین مقاصد صادراتی نفت خام ایران هست. روسیه نیز از دیگر کشورهایی هست که برای ورود به بازار هند از طریق خرید سهام پالایشگاه اسار اویل (که بزرگ‌ترین پالایشگاه هندی واردکننده نفت ایران هست) تلاش دارد. ورود عربستان سعودی به هند دنباله دهستانی هست که شروع آن در ماه فوریه ۲۰۱۶ باعث انجام گرفت عربستان سعودی با یک سرمایه‌گذاری ۷ میلیارد دلاری، ۵۰درصد از سهام پالایشگاهی در مالزی را خریداری کند. عربستان همچنین در ماه دسامبر، ۶ میلیارد دلار دیگر برای به دست آوردن سهمی ۴۵ درصدی از سهام یک پالایشگاه اندونزیایی سرمایه‌گذاری کـــرده بود. شرکت آرامکو در حالی دنبال افزایش ظرفیت جهانی پالایشی خود تا سطح دو برابر را در نظر دارد که چنانچه این دنبال محقق شود، ظرفیت پالایشی عربستان سعودی در داخل و خارج این کشور از۴٫۸۵ میلیون بشکه در روز به ۱۰ تا ۱۲ میلیون بشکه در روز خواهد رسید که چیزی در حدود کل ظرفیت فعلی تولید این کشور هست. سال گذشته میلادی، عربستان سعودی در حالی روزانه ۱٫۰۲  میلیون بشکه نفت خام به چین صادر کـــرده هست که پلن‌های زیادی برای خرید سهام پالایشگاه‌های این کشور دارد. آرامکو در چین ۵۰درصد از سهام یک پالایشگاه ۲۴۰ هزار بشکه‌ای در هستان فوجیان را خریداری کـــرده هست. شرکت ملی نفت عربستان همچنین در حال مذاکره با شرکت ملی نفت چین برای خرید سهام یک پالایشگاه ۲۶۰ هزار بشکه‌ای در هستان یونان در جنوب غربی چین هست. بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت اوپک از دیگر هستان‌های چین غافل نانجام گرفته و ماه گذشته، توافق‌نامه‌ای برای توسعه مشترک طرح‌های پالایشی و پتروشیمی و پروژه‌های خرده‌فروشی در هستان لیائونینگ در شمال شرقی چین امضا کـــرده هست.

عراق به دنبال کاهش خام‌فروشی

در این میان عراق نیز به‌عنوان سومین صادرکننده بزرگ نفت خام در دنیا که به واردات فرآورده‌های نفتی وابستگی دارد، پلن‌هایی برای افزایش ظرفیت پالایشی دارد. عراق قصد دارد ظرفیت پالایشی خود را تا سال ۲۰۲۱ به سه برابر سطح فعلی برساند تا وابستگی‌اش به فرآورده‌های نفتی وارداتی را کاهش دهد. به این ترتیب توان پالایش نفت خام عراق در این چشم‌انداز به ۵/ ۱ میلیون بشکه در روز خواهد رسید در حالی‌که این ظرفیت هم‌اکنون ۵۰۰ هزار بشکه در روز هست. این کشور سالانه زیاد از ۲ میلیارد دلار صرف واردات بنزین و گازوئیل می‌کند. در این میان عراق با مانعی به نام «ناامنی» مواجه هست زیرا این کشور برای پیشبرد طرح‌های پالایشی قبلی در برخی مناطق به علت فعالیت‌های ستیزه‌جویان، با تاخیرهای زیادی همراه انجام گرفته هست. حال عراق با افزایش ظرفیت تولید نفت خام خود برای دستیابی به دنبالش در امور پالایشی، پلن راه‌اندازی پالایشگاه دوم بصره با ظرفیت ۳۰۰ هزار بشکه در روز، پالایشگاه ۷۰ هزار بشکه‌ای کرکوک، پالایشگاه ۱۵۰ هزار بشکه‌ای ناصریه که دو شرکت چینی برای آن اعلام آمادگی کـــرده‌اند و همچنین پالایشگاه‌هایی در بصره و دورا را در دست اجرا دارد و مناقصاتی نیز برای آنها برگزار کـــرده هست. در منطقه کربلا نیز یک پروژه پالایشی ۱۴۰ هزار بشکه‌ای وجود دارد که دولت عراق برای اپایان آن پلن‌هایی دارد. اما از آنجایی که هستراتژی خرید پالایشگاه به منظور ایجاد تقاضای پایدار برای نفت علاوه بر عربستان از سوی دیگر کشورهای خاورمیانه مانند كويت و عمان نیز دنبال می‌شود، باید دید ایران برای عقب نماندن از این روش مدرن چه پلن‌هایی را به اجرا خواهد گذاشت؟

[ad_1]

اشتراک گذاری
تمامی حقوق مطالب و قالب برای نه بندان نیوز محفوظ است.